THOÁI HÓA KHỚP GỐI: NHẬN BIẾT SỚM VÀ CHĂM SÓC HẰNG NGÀY
Lên xuống cầu thang thấy đau gối, ngồi xổm đứng dậy phải vịn tay, sáng ngủ dậy gối cứng đơ… Đây là những biểu hiện thường gặp của thoái hóa khớp gối – bệnh lý cơ xương khớp phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và người cao tuổi.
++ Bệnh có thể gây đau, cứng khớp, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách có thể giúp giảm đau, duy trì khả năng vận động và làm chậm sự suy giảm chức năng khớp.
***THOÁI HÓA KHỚP GỐI LÀ GÌ? AI DỄ MẮC? ***
Ở khớp gối, đầu các xương được bọc một lớp sụn trơn láng, giúp khớp cử động nhẹ nhàng và giảm chấn khi đi lại. Thoái hóa khớp gối xảy ra khi lớp sụn này bị mòn, nứt dần theo thời gian; phần xương bên dưới dày lên và mọc gai xương (người dân thường gọi là “gai khớp”), khiến khớp đau, cứng và cử động khó khăn hơn. Bệnh thường tiến triển chậm, kéo dài nhiều năm.
Bệnh gặp nhiều hơn ở nữ giới. Những người dễ bị thoái hóa khớp gối gồm:
+ Người trên 60 tuổi, phụ nữ sau mãn kinh: sụn khớp lão hóa theo tuổi – đây là nguyên nhân chính (thoái hóa khớp nguyên phát).
+ Người thừa cân, béo phì: khớp gối phải chịu sức nặng lớn hơn mỗi ngày.
+ Người từng bị chấn thương khớp gối như gãy xương, tổn thương sụn chêm, dây chằng.
+ Người có chân lệch trục bẩm sinh như chân vòng kiềng (chân chữ O), chân chữ X.
+ Người lao động nặng, thường xuyên ngồi xổm, quỳ gối, mang vác nặng.
+ Người từng mắc các bệnh khớp khác như gút, viêm khớp dạng thấp, nhiễm trùng khớp (thoái hóa khớp thứ phát).
*** DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM ***
++ Đau gối khi vận động: đau tăng khi đi bộ lâu, lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc đứng lâu; thường giảm khi nghỉ ngơi ở giai đoạn đầu.
++ Cứng khớp: gối khó cử động khi mới ngủ dậy hoặc sau khi ngồi lâu; cứng khớp do thoái hóa thường kéo dài dưới 30 phút.
++ Khó khăn trong sinh hoạt: khó lên xuống cầu thang, đứng dậy khỏi ghế, đi xa hoặc ngồi xổm.
++ Tiếng lục khục khi co duỗi gối; một số trường hợp gối sưng nhẹ hoặc giảm tầm vận động.
=> Lưu ý: các dấu hiệu trên không chỉ gặp trong thoái hóa khớp. Cần đi khám để bác sĩ phân biệt với viêm khớp, tổn thương sụn chêm và những bệnh lý khác.
*** CHĂM SÓC KHỚP GỐI HẰNG NGÀY ***
+ Duy trì vận động phù hợp: đi bộ trên địa hình bằng phẳng, đạp xe nhẹ, bơi; tập tăng sức mạnh cơ đùi và cơ quanh hông theo khả năng. Bắt đầu từ mức nhẹ, tăng dần thời lượng; giảm cường độ nếu đau tăng rõ.
+ Ăn uống cân đối, kiểm soát cân nặng: ăn đa dạng rau xanh, trái cây, cá, đậu và thực phẩm giàu đạm. Nếu thừa cân, giảm cân từ từ giúp giảm tải cho khớp gối.
+ Điều chỉnh sinh hoạt: hạn chế ngồi xổm, quỳ lâu, leo cầu thang nhiều và mang vác nặng. Tránh ngồi bất động quá lâu, thay đổi tư thế thường xuyên. Chọn giày dép vừa vặn, chống trượt; dùng tay vịn khi lên xuống cầu thang.
+ Phát hiện và điều trị chỉnh hình sớm các dị tật khớp như lệch trục khớp, chân vòng kiềng (chữ O), chân chữ X.
+ Dùng gậy hoặc khung tập đi khi đau nhiều, đi lại khó, để giảm tải cho khớp gối và phòng té ngã.
*** ĐIỀU TRỊ KHÔNG DÙNG THUỐC: KẾT HỢP Y HỌC CỔ TRUYỀN VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG ***
Tập luyện và kiểm soát cân nặng là nền tảng trong điều trị thoái hóa khớp gối. Bên cạnh đó, tùy tình trạng từng người, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
+ Vật lý trị liệu: nhiệt trị liệu (hồng ngoại, chườm nóng, parafin), sóng ngắn, siêu âm,… giúp giảm đau, giãn cơ, tăng tuần hoàn tại chỗ.
+ Tập vận động – phục hồi chức năng: tập mạnh cơ đùi, tập tầm vận động khớp gối theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.
+ Y học cổ truyền: điện châm, xoa bóp – bấm huyệt, chườm ngải cứu… Y học cổ truyền gọi thoái hóa khớp gối là “hạc tất phong”; điều trị nhằm giảm đau, giúp khớp vận động dễ dàng hơn.
+ Tại Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp, người bệnh được bác sĩ thăm khám, đánh giá mức độ bệnh và xây dựng phác đồ kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại phù hợp với từng người.

*** LỜI KHUYÊN VÀ KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM ***
++ NGƯỜI BỆNH NÊN TRÁNH:
– Tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc tiêm thuốc vào khớp khi chưa được tư vấn.
– Xoa bóp quá mạnh, bẻ vặn khớp hoặc áp dụng các phương pháp gây bỏng da.
++ NÊN ĐI KHÁM KHI:
– Đau gối kéo dài, tái đi tái lại hoặc ảnh hưởng đến đi lại, sinh hoạt hằng ngày.
– Đau nhiều về đêm, đau cả khi nghỉ ngơi, kèm sụt cân không rõ lý do.
=> CẦN ĐI KHÁM NGAY khi gối sưng to, nóng, đỏ, kèm sốt; đau dữ dội sau chấn thương, gối biến dạng hoặc không đứng, đi được; gối bị “kẹt”, không co duỗi được.
** Thoái hóa khớp gối không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể được kiểm soát tốt bằng kế hoạch điều trị phù hợp, kết hợp tập luyện, điều chỉnh cân nặng, chăm sóc tại nhà và tái khám theo hẹn.
*** Tài liệu tham khảo ***
1. Bộ Y tế (2014). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh cơ xương khớp, ban hành kèm theo Quyết định số 361/QĐ-BYT ngày 25/01/2014.
2. Bộ Y tế (2020). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, ban hành kèm theo Quyết định số 5013/QĐ-BYT ngày 01/12/2020.
3. Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC, et al. (2020). 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee. Arthritis Care & Research, 72(2): 149–162.
4. Bannuru RR, Osani MC, Vaysbrot EE, et al. (2019). OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage, 27(11): 1578–1589.
—————————-
Mọi chi tiết xin liên hệ:
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP
Địa chỉ: Số 78, đường 30/4, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Website: https://bvyhctdongthap.vn/