NHẬN BIẾT SỚM ĐỘT QUỴ: NHỚ NGAY “BE FAST” ĐỂ KHÔNG LỠ “THỜI GIAN VÀNG”
*** Đột quỵ (còn gọi là tai biến mạch máu não) xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc hoặc bị vỡ; mỗi phút chậm trễ là thêm nhiều tế bào não bị tổn thương. Nhận biết sớm và đưa người bệnh đến đúng nơi, kịp lúc là cách tốt nhất để cứu sống và giảm di chứng.
*** ĐỘT QUỴ LÀ GÌ? VÌ SAO PHẢI NHANH? ***
Đột quỵ có hai dạng chính: nhồi máu não (mạch máu não bị tắc – thường gặp hơn) và xuất huyết não (mạch máu não bị vỡ). Với nhồi máu não, người bệnh có thể được dùng thuốc làm tan cục máu đông nếu đến bệnh viện sớm, trong khoảng 4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng; một số trường hợp được can thiệp lấy huyết khối. Đến viện càng sớm, cơ hội cứu sống và hồi phục càng cao.
*** NHẬN BIẾT ĐỘT QUỴ BẰNG “BE FAST” ***
Chỉ cần MỘT trong các dấu hiệu dưới đây xuất hiện ĐỘT NGỘT là phải nghĩ ngay đến đột quỵ:
– B – Balance (Thăng bằng): đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng.
– E – Eyes (Mắt): đột ngột nhìn mờ, mất thị lực một hoặc hai mắt, nhìn một hóa hai.
– F – Face (Mặt): méo miệng, mặt lệch về một bên. Hãy nhờ người bệnh cười để quan sát.
– A – Arm (Tay): yếu hoặc tê một bên tay, chân. Nhờ người bệnh giơ hai tay lên, một bên sẽ rơi xuống.
– S – Speech (Lời nói): nói khó, nói ngọng, nói không rõ hoặc không hiểu lời người khác.
– T – Time (Thời gian): gọi ngay cấp cứu 115 và ghi nhớ thời điểm bắt đầu có triệu chứng.
– Ngoài ra, cơn đau đầu dữ dội, đột ngột, chưa từng gặp, có thể kèm nôn ói cũng là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết não.
*** LÀM GÌ KHI NGHI NGỜ NGƯỜI THÂN BỊ ĐỘT QUỴ? ***
+ Gọi ngay 115 hoặc đưa thẳng người bệnh đến bệnh viện gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ cấp (dùng thuốc làm tan cục máu đông, can thiệp lấy huyết khối). Không đưa người bệnh đến phòng khám, nhà thuốc vì sẽ mất thời gian chuyển viện.
+ Ghi nhớ giờ bắt đầu có triệu chứng (hoặc lần cuối cùng thấy người bệnh còn bình thường) để báo cho bác sĩ.
+ Đặt người bệnh nằm nơi thoáng, nới lỏng quần áo; nếu nôn ói hoặc lơ mơ thì cho nằm nghiêng một bên để tránh sặc.
+ Không cho ăn, uống bất cứ thứ gì, kể cả thuốc, vì người bệnh có thể bị nuốt khó, dễ sặc vào phổi.
+ Mang theo đơn thuốc, sổ khám bệnh đang dùng (nếu có).
*** NHỮNG HIỂU LẦM THƯỜNG GẶP ***
– “Chích máu đầu ngón tay, cạo gió, xoa dầu cho tỉnh.”
+ Các cách này không làm thông được mạch máu não mà còn làm mất thời gian vàng.
– “Triệu chứng tự hết rồi thì không sao.”
+ Méo miệng, yếu tay chân thoáng qua rồi hết có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua – lời cảnh báo đột quỵ thật sự có thể xảy ra trong thời gian ngắn sau đó. Cần đi khám ngay.
– “Để nằm nghỉ, chờ xem có đỡ không.”
+ Chờ đợi chính là nguyên nhân khiến nhiều người bệnh bị di chứng nặng nề.
*** TRƯỚC VÀ SAU ĐỘT QUỴ: BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI BỆNH ***
Điều trị đột quỵ là một hành trình gồm ba chặng: nhận biết sớm => cấp cứu kịp thời tại bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ cấp => phục hồi lâu dài. Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp đồng hành cùng người bệnh ở giai đoạn trước và sau cấp cứu.
***Trước đột quỵ – phòng ngừa: phần lớn đột quỵ có thể phòng ngừa bằng cách kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu; bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia; ăn nhạt, nhiều rau xanh; vận động đều đặn và khám sức khỏe định kỳ. Bác sĩ của bệnh viện luôn sẵn sàng thăm khám, tư vấn giúp người bệnh kiểm soát các yếu tố nguy cơ này.
*** Sau đột quỵ – phục hồi: sau khi đã được cấp cứu và tình trạng ổn định, phục hồi chức năng sớm giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, sinh hoạt. Tại Bệnh viện Y học cổ truyền Đồng Tháp, người bệnh sau đột quỵ có thể được bác sĩ thăm khám và điều trị phục hồi bằng sự kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại như châm cứu, xoa bóp – bấm huyệt, tập phục hồi chức năng, phù hợp với tình trạng từng người.
*** LỜI KHUYÊN VÀ KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM ***
++ NÊN: thuộc lòng “BE FAST” và hướng dẫn cho người thân; đo huyết áp thường xuyên; uống thuốc đều đặn theo chỉ định; khám sức khỏe định kỳ, nhất là người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim.
++ NÊN CHUẨN BỊ TRƯỚC: tìm hiểu bệnh viện gần nhà nhất có khả năng cấp cứu đột quỵ và nhớ số 115, để không mất thời gian khi có chuyện xảy ra.
++ KHÔNG NÊN: tự chữa bằng mẹo dân gian, chờ đợi ở nhà; tự ý ngưng thuốc huyết áp, thuốc chống đông khi chưa có ý kiến bác sĩ.
++ GỌI CẤP CỨU 115 NGAY khi có bất kỳ dấu hiệu nào của “BE FAST” xuất hiện đột ngột, hoặc đau đầu dữ dội đột ngột, co giật, lơ mơ, hôn mê.
++ ĐI KHÁM SỚM khi từng có triệu chứng méo miệng, yếu tê tay chân, nói khó thoáng qua – dù đã tự hết.
*** Hãy chia sẻ bài viết để người thân của bạn cũng nhớ “BE FAST” – một phút nhận biết sớm có thể cứu cả một cuộc đời!
*** Tài liệu tham khảo ***
1. Bộ Y tế (2020). Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí đột quỵ não, ban hành kèm theo Quyết định số 5331/QĐ-BYT ngày 23/12/2020.
2. Aroor S, Singh R, Goldstein LB. (2017). BE-FAST (Balance, Eyes, Face, Arm, Speech, Time): Reducing the Proportion of Strokes Missed Using the FAST Mnemonic. Stroke, 48(2): 479–481.
3. Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, et al. (2019). Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: 2019 Update. Stroke, 50(12): e344–e418.
—————————-
Mọi chi tiết xin liên hệ:
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP
Địa chỉ: Số 78, đường 30/4, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Website: https://bvyhctdongthap.vn/