Tăng huyết áp là bệnh mạn tính phổ biến, thường diễn tiến âm thầm, nhiều người không có triệu chứng rõ ràng nên được ví như “kẻ giết người thầm lặng”. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận.
Bên cạnh việc dùng thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ, chế độ ăn uống hằng ngày đóng vai trò rất quan trọng, giúp ổn định huyết áp, phòng ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
*** VÌ SAO CẦN GIẢM MUỐI TRONG BỮA ĂN? ***
Ăn mặn làm cơ thể giữ nước, tăng lượng máu trong lòng mạch, khiến huyết áp tăng cao. Người tăng huyết áp nên ăn dưới 5 gram muối mỗi ngày (tương đương dưới 2 gram natri) – chưa tới một muỗng cà phê muối, và phải tính cả lượng muối có trong nước mắm, nước tương, bột nêm, hạt nêm, các loại mắm và thức ăn chế biến sẵn.
* Mẹo giảm muối:
– Nêm nhạt dần để vị giác quen; nêm khi món ăn gần chín.
– Hạn chế chấm thêm nước mắm, nước tương.
– Không húp hết nước lèo hủ tiếu, phở, bún.
– Dùng chanh, tỏi, tiêu, sả, rau thơm để món ăn đậm đà hơn.
*** THỰC PHẨM NÀO GIÚP KIỂM SOÁT HUYẾT ÁP? ***
Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu. Rau và trái cây (như rau lá xanh đậm, chuối, cam) giàu kali, magie và chất xơ, giúp cơ thể đào thải bớt natri và hỗ trợ ổn định huyết áp. Nên ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, sữa ít béo; các loại cá béo như cá thu, cá nục, cá hồi giúp bảo vệ tim mạch.
*** Lưu ý: người có bệnh thận mạn hoặc đang dùng một số thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu giữ kali cần hỏi bác sĩ trước khi ăn nhiều thực phẩm giàu kali hoặc dùng muối ăn kiêng có kali.
*** NGƯỜI TĂNG HUYẾT ÁP NÊN HẠN CHẾ NHỮNG GÌ? ***
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, lạp xưởng, chả lụa, mì gói), thức ăn nhanh, đồ muối chua (dưa cải muối, cà muối), các loại mắm, khô cá, khô mực; hạn chế mỡ động vật, da gà, nội tạng và đồ chiên rán. Những thực phẩm này chứa nhiều muối hoặc chất béo không có lợi, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.
*** ĐỒ UỐNG VÀ LỐI SỐNG CẦN LƯU Ý GÌ? ***
Hạn chế rượu bia và bỏ thuốc lá vì đều làm tăng nguy cơ tim mạch, đột quỵ; rượu bia còn làm huyết áp khó kiểm soát. Cà phê, trà đặc có thể làm huyết áp tăng tạm thời, nên uống vừa phải. Uống đủ nước lọc mỗi ngày, giữ cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn vừa sức (như đi bộ khoảng 30 – 60 phút mỗi ngày), ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng.
*** NHỮNG HIỂU LẦM THƯỜNG GẶP ***
– “Huyết áp ổn rồi thì ngưng thuốc.”
+ Huyết áp ổn định thường là nhờ thuốc. Tự ý ngưng thuốc có thể khiến huyết áp tăng vọt trở lại, dễ dẫn đến tai biến. Chỉ điều chỉnh thuốc khi có ý kiến của bác sĩ.
– “Không nhức đầu, chóng mặt là huyết áp bình thường.”
+ Nhiều người tăng huyết áp không có triệu chứng gì. Cách duy nhất để biết là đo huyết áp thường xuyên.
– “Đã bớt muối thì nêm nước mắm, bột nêm thoải mái.”
+ Nước mắm, nước tương, bột nêm, hạt nêm đều chứa nhiều muối, cần tính chung vào lượng muối mỗi ngày.
*** LỜI KHUYÊN CHO NGƯỜI BỆNH ***
+ NÊN: Ăn nhạt, ăn nhiều rau xanh và trái cây; uống thuốc đều đặn theo chỉ định; đo huyết áp thường xuyên tại nhà hoặc trạm y tế, ghi lại kết quả để mang theo khi tái khám; duy trì cân nặng hợp lý.
– KHÔNG NÊN: Tự ý bỏ thuốc hoặc giảm liều khi thấy huyết áp đã ổn định; nêm quá nhiều nước mắm, bột nêm, nước tương khi nấu; thức khuya, để căng thẳng kéo dài.
*** KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM? ***
• Liên hệ bác sĩ sớm khi huyết áp đo tại nhà thường xuyên cao hơn mục tiêu điều trị.
• Đến cơ sở y tế ngay khi huyết áp tăng cao (từ 180/110 mmHg trở lên) kèm đau đầu dữ dội, đau tức ngực, khó thở, nhìn mờ hoặc lơ mơ.
*** GỌI CẤP CỨU 115 NGAY khi đột ngột méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê nửa người – đây có thể là dấu hiệu đột quỵ, cần được cấp cứu càng sớm càng tốt.
*** Tài liệu tham khảo ***
1. Bộ Y tế (2010). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh tăng huyết áp, ban hành kèm theo Quyết định số 3192/QĐ-BYT ngày 31/8/2010.
2. Bộ Y tế (2019). Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và quản lý một số bệnh không lây nhiễm tại trạm y tế xã, ban hành kèm theo Quyết định số 5904/QĐ-BYT ngày 20/12/2019.
3. World Health Organization (2012). Guideline: Sodium intake for adults and children. Geneva: WHO.
4. Unger T, Borghi C, Charchar F, et al. (2020). 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines. Hypertension, 75(6): 1334–1357.
—————————-
*** Mọi chi tiết xin liên hệ ***
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐỒNG THÁP
Địa chỉ: Số 78, đường 30/4, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Website: https://bvyhctdongthap.vn/
